Skip to main content

मुन्दुमी शिर साल्पा शिलिचुङ हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरुको अतिक्रमणमा kirat Salpa silichung ध्वजा

 

हाम्रो पहिचान हाम्रै समुदायका राई संस्था,किरात जन्य संघसंस्थाहरु गतिला नहुना कै कारण हिन्दुकरण र बौद्ध धर्मवलम्बीको अतिक्रमणको कपेटामा।


राईको नाममा/किरातको नाममा आफ्नालागी मात्र सोचे,इतिहासबारे किरातबारे राईबारे सोचेनन हामीले मत दिएर माथी पुर्‍याउयौ तर माथी कसले पुर्‍यायो त्यो सोचेनन हामीलाई भर्र्याङ् मात्र बनाए। हाम्रा र हामी संरक्षण हुने छाटकाट देखिदैन। बास्तबमा किरात संस्कार संस्कृती हामी आफैलाई थाहा छैन हिन्दुको संस्कार संस्कृतीमा रमाउन परेको बाच्नु परेको छ। हाम्रो संस्कार संस्कृतीको बारेमा प्रचारप्रसार गर्दा  किरातीहरुले नै गालीगलैजा नकारात्मक प्रतिक्रिया दिनेगर्छ अरुको धर्मलाई सम्मान गर भन्छन येस्तो हुनुमा एक कारण यि संस्थाहरु हुन।

झट्ट हेर्दा दृश्यमा यो ठाँउ कुनै लामाहरुको पुजाथलो हो भन्न जो कोहि नि सक्छ तर यथार्थमा यो किराती साया(शिर) मुन्दुमको उत्पत्ती थलो सिलिचुङ हो र यहाँ खुलेयाम धार्मिक अतिक्रमण भइरहेको छ !  साल्पा पोखरी देखि सर्दै सिलिचुङसम्म पुगिसक्यो र तुवाचुङमा नि अतिक्रमण सुरु हुँदै छ ।

तुवाचुङ- खोटाङको,हलेसी
तुवाचुङ- खोटाङ ,हलेसी

अचम्मको बिषय कि अहिलेसम्म सिलिचुङमा कुनै किरात मुन्दुमी चिज या वस्तुको निर्माण भएको सम्म छैन तर लामाहरुले ध्वाजा र माने फहराइसके । लामाहरुको त्रिपिटकमा सिलिचुङ प्रष्टसङ उल्लेख छ भने स- प्रमाण पेश गरोस नत्र जहाजहा अग्ला मनोरम पहाड डाडाकाडा त्यहात्यहा  ध्वजा र माने टाग्ने तल्लो स्तरको काम रोकोस र त्यहा र संसारभरिका किरातीहरुले आफ्नो पवित्र मुन्दुमी थलोको संरक्षण गर्न अग्रसर होऔ नत्र यस्तै अतिक्रमण टुलुटुलु हेर्दै बस्ने हो भने भोलिको समयमा हाम्रो सभ्यता ,सास्कृतिक भुमी केही पनि बाकी नरहला ‼️

मुन्दुमी शिर साल्पा शिलिचुङ हिन्दुकरणमा

भोजपुरमा रहेको किरातीहरुको मुन्दुममा आऊने मुन्दुमी स्थल साल्पा पोखरीको शिर सिलिचुङ लाई पनि महादेव बसेको स्थान भन्ने कथाहरु जोड्ने गरीएको सुनिन्छ।किरात मुन्दुमी स्थल साल्पा पोखरीको शिर शिलिचुङमा त्रिशुल ध्वजाहरु टाँगेर हिन्दुकरणको चपेटामा परेको दृश्यहरु देख्न सकिन्छ।

साल्पा सिलिचुङमा सांस्कृतिक रुपमा किरातीहरुको मुन्दुमी स्थल हो भनेर कुनै किसिमको किराती पहिचान झल्किने सांस्कृतिक विम्बहरु जस्तै:-सुम्निमा पारुहाङको प्रतिमा स्वरुप शिला ढुङ्गा/साकेला लुङ या वाबुक चिण्डोको प्रतिक राख्न सकिएको छैन।

यस मुन्दुमी स्थल साल्पा पोखरीको शिर सिलिचुङमा किराती माङ्पा/विजुवा/धामीहरुको उपस्थिती भएपनि सिलिचुङ लाई महादेव बसेको स्थल भन्ने कथाहरु जोड्न थालिएको रहेछ।त्यहाँ त्रिशुलहरु र अन्य धर्मालम्बीहरुको ध्वजाहरु टागेको देखिन्छ तर किराती पहिचान झल्किने कुनै किसिमको विम्बको अस्तित्व देखिन्दैन।तसर्थ अन्य धर्मको मानिसहरुले ऊनीहरुको धार्मिक विम्ब राखेर कथा कहानी जोडेर निरन्तर धार्मिक सांस्कृतिक अतिक्रमण गर्दै आईरहेका छन।

 हाम्रा किरात जन्य संघ संस्थाहरुले अब पनि बेवास्ता गरेमा किरातीहरु इतिहास संस्कार संस्कृती किरात सभ्यता अतिक्रमणमा परि हराएर जानेछ लोप हुनेछन तसर्थ एकादेशमा किरात थिए अरे भन्ने कतै कति पुस्तकहरु देख्न नपरोस् । जतिपनी किरात जन्य संघसंस्थाहरु छन येस्ता ऐतिहासिक स्थल संरक्षण गर्ने ध्यान जाओस।


Comments

Popular posts from this blog

किरात ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरु कहा कहा अतिक्रमण भएका छन? पढौ) Kirat Civilization

 ( किरात सभ्यताकालिन ऐतिहासिक,दरबारहरु,गढिहरु, किरातीहरुले पुज्ने शक्तिपिठ माङहरु किरात ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक स्थलहरु कहा कहा अतिक्रमण भएका छन? पढौ) Kirat Civilization   नेपालमा प्राचिनकालमा किरातीहरुले नै मानव सभ्यताको विकास सुरुवात गरेका थिए भन्ने ईतिहासमा उल्लेख छ।यो भुमिमा प्राचीन किरात मानव सभ्यता तथा किरात इतिहासबाट नै नेपालको आधिकारीक इतिहासको सुरु हुन्छ भनेर ईतिहासमा पाईन्छ।त्यसैले प्राचिन किरात सभ्यता,इतिहास जति नै नेपाली सभ्यता र इतिहास पनि प्राचीन रहेको देखिन्छ। यो प्राचीन भुमी नेपालमा किरातकालमा मानव सभ्यता विकासको क्रममा किरातहरुले स्थापना गरेको सभ्यता,ईतिहास,किरातीहरुले अपनाएको शाषनप्रणाली,न्याय प्रणाली,खानपान प्रणाली,कृषी प्रणाली,औषधि उपचार विधि,औजार उपकरण विधि,संस्कार-संस्कृति र दर्शन नै नेपाली सभ्यता,ईतिहास,शाषनप्रणाली,खानपान प्रणाली,कृषि प्रणाली,औषधिउपचार विधि,औजार उपकरण विधि,संस्कृति वा दर्शनको प्रवेशद्वार हो भन्ने ईतिहासकारहरुको मान्यता रहेको छ। तर प्राचीन नेपालमा किरातीहरुले नै मानव सभ्यताको विकास सुरुवात गरेका थिए भन्ने ईतिहास लाई प्रमाणित गर्ने आधारहरु ति किरात

किरात राजा बुढाहाङ ( बुढानिलकंण्ठ ) budhahang Budhanilakatha

 किरात राजा बुढाहाङ ( बुढानिलकंण्ठ ).   किरात राजा बुढाहाङ ( बुढानिलकंण्ठ )…. किरात राई बान्तवा समुदायको पुर्खाहरूको एउटा कथनअनुसार मल्ल र शाहबंशिय राजाहरूले किरांत राजा बुढाहाङलाई युद्धमा हराउनु नसक्दा तिनीहरूले एउटा घोर षडयन्त्र रचेर बुढाहाङलाई दावतमा आमन्त्रित गरे र त्यो आमन्त्रितलाई सहजै स्विकार गरेर बुढाहाङ त्यो दावतमा सामिल भए र त्यही मौका हेरी मल्ल या शाहबंशिय राजाहरूले दैविक शक्ति द्वारा बुढाहाङलाई शिलामा परिणत गरी पानीमा डुबाईदिएका थिए। पछि पछि किरांतहरू त्यस शिलामा कोदो मर्चा अदुवा लगेर पुजा गर्दा त्यो शिला कम्पन ( हल्लिने ) हुने गर्दथ्यो र यो कुरा मल्ल र शाह राजाहरूले थाहा पाएर त्यो बुढाहाङको शिलालाई कसैले थाहा नपाउने गुप्त ठाँउमा लुकाएर राखिदिए साथै त्यो असली शिला भएको जग्गामा चै नक्कली शिला राखिदिए जसलाई आज बुढ़ानिलकण्ठ भनेर चिनिन्छ । किरात चाङफेवाहाङ वंशका यङलुहोङ यलम्बर इशापूर्व तेश्रो सताब्दी तिर नेपाल उपत्यकाका राजा भए । उनले महिषपालवंशी राजाहरुलाई हराई त्यहाँ आफ्नो राज्यकेन्द्र स्थापना गरेका थिए । उनी र उनका सन्ततीहरुले उपत्यकामा बत्तीसौं पुस्ता सम्म उपत्यकामा शासन गर

किरातीहरुले गाई-गोरु का-टेर साकेला थान पुजा गर्दथिए

  किरातीहरुले आफनो मुन्दुमी संस्कृतीअनुसार उधौली-उभौली/साकेला पुज्दा/पितृ ३ चुला सुप्तुलुंग पुज्दा गाई-गोरुको मासु चढाउने गर्दथिए। नेपालको सबैभन्दा प्राचीन पुष्ट ईतिहास नै किरातकाल हो।किरातीहरुको पहिलो राजा यलम्बर हाङ देखी राजा गस्ती सम्म ३२ पुस्तासम्म यलाखोम भनेर चिनिने हालको काठमाण्डौ उपत्यकामा एकछत्र राज गरेको ईतिहास साक्क्षी छ। किरातीहरुले गाई-गोरु का-टेर साकेला थान पुजा गर्दथिए। किरात सभ्यता प्राचीनकाल देखी नै किरातीहरुले आफनो मुन्दुममा आधारीत रहेर मौलिक संस्कार संस्कृती मान्दै आईरहेका छन।किरातीहरुले प्रकृती(Nature) पुज्दछन/आफनो पितृ (Ancestors)लाई पुज्दछन/किरातीहरुले पैतृक अदृश्य शक्ती(Shamanism-Animinasm)पैतृक शक्ती र अदृश्य मुन्दुमी संसारमा विश्वास राख्दछन।  जसलाई Science विज्ञानमा आधारीत Quantum physics को भाषामा (सर्वव्यापी शक्ती) भन्न सकिन्छ भन्ने धारणा हो। किरातीहरुले जन्म देखी मृत्यु सम्म आफनो मुन्दुम अनुसार संस्कार संस्कृती गर्दछन,भने मुलत आफनो पुर्खा Ancestors सुम्निमा पारुहांग लाई मान्दछन। किरातीहरुले उधौली -उभौली गर्दा साकेला पुज्दा होस या आफनो पितृ पुज्दा पित्मासा/फोप